ZABIEGI LECZNICZE W AZS

 

Mechanizmy wywołujące AZS i inne choroby atopowe mogą się różnic w zależności od pacjenta. Dorośli chorzy i opiekunowie dzieci z atopią powinni dokładnie obserwować jakie substancje, czy jakie warunki środowiskowe wywołują u nich zaostrzenia choroby.

 

Atopia jest tak skomplikowaną chorobą, że zespół specjalistów zajmujących się osobą cierpiącą z powodu choroby atopowej powinien składać się z pediatry, alergologa, dermatologa, pulmonologa, immunologa, endokrynologa, psychologa lub psychiatry i dietetyka, a nawet kilku innych specjalistów. Bardzo ważne jest żeby osoba chora, czy rodzic lub opiekun chorego dziecka sami zdobyli jak największą wiedzę na temat choroby i mechanizmów reakcji alergicznych właściwych dla konkretnego chorego.

Atopowe zapalenie skóry i inne choroby atopowe mogą być wywoływane u każdej osoby przez zupełnie inne czynniki zewnętrzne lub wewnętrzne i dla każdej z nich dobry może być zupełnie inny zestaw lekarstw i emolientów. Dobrą praktyką jest prowadzenie dzienniczka obserwacji, w którym notujemy podawane leki, spożywane pokarmy, reakcje na czynniki atmosferyczne i inne reakcje ciała związane z chorobą.

W trakcie spotkania z lekarzem dobrze jest zapisywać zalecenia lekarskie i dokładnie ustalić częstotliwość wizyt. W przypadku częstego występowania nadkażeń lub braku poprawy po intensywnym leczeniu warto jest skorzystać z porady immunologa. Każdy pacjent z nasilonymi zmianami AZS powinien odbyć konsultację psychologiczną. Czasem konieczna jest także konsultacja psychiatryczna. Ideałem byłoby, gdyby każdy pacjent z alergią pokarmową i AZS był skonsultowany przez dietetyka. Warto mieć świadomość tego, że alergia wpływa na funkcjonowanie całego organizmu. Układ immunologiczny jest ściśle powiązany z układem nerwowym, a więc też i mózgiem. Choć ogólnie sprawność umysłowa dziecka z alergią nie różni się niczym od sprawności umysłowej tego zdrowego, oprócz objawów typowych dla alergii od czasu do czasu mogą się pojawić bóle głowy, zaburzenia koncentracji, pamięci czy trudności z przyswajaniem wiedzy.

 

EMOLIENTY

 

Emolienty to specjalne medyczne preparaty nawilżające, zazwyczaj rekomendowane przez lekarza i dostępne w aptekach. Emolienty są przeznaczone do pielęgnacji skóry skłonnej do alergii. Poprawiają one ochronny płaszcz hydrolipidowy. W ich składzie znajdują się specjalne składniki aktywne nieobecne w zwykłych kremach nawilżających dostępnych w drogeriach. Ze względu na czas ich działania zaleca się, w ciężkich przypadkach, smarowanie ciała co 2-3 godziny, natomiast u dzieci z AZS w postaci „lekkiej”, emolientami smarujemy 2-3 razy dziennie. Aktualny konsensus leczenia AZS z 2018 roku po raz pierwszy wyłonił grupę „Emolientów Plus”. Zawierają one dodatkowo aktywne substancje (które nie są jeszcze lekami w rozumieniu definicji leku) wykazujące działanie przeciwzapalne, odbudowują barierę naskórkową lub są wzbogacone przez lizaty bakteryjne pozyskane np. z Aquafilus dolomiae, które wpływają na mikrobiom pacjentów z AZS i poprawiają efekt terapeutyczny.

Niestosowanie emolientów jest jedną z najczęstszych przyczyn niepowodzeń w terapii AZS. Ponieważ emolient trzeba dobierać indywidualnie dla każdego chorego, dobrze jest poprosić w aptece o próbki, aby uniknąć tych, które dla konkretnej osoby są drażniące.

Dobór odpowiedniego preparatu dla aktualnego stanu skóry, kondycji dziecka czy nasilenia choroby jest normalnym procesem, opartym o zasadę prób i błędów.

Emolienty mają głównie za zadanie nawilżenie skóry, zapobieganie utracie wody, a przede wszystkim ochronę organizmu atopika przed czynnikami drażniącymi, które łatwo dostają się do organizmu przez nieszczelną warstwę naskórka i powodują zaostrzenia stanów zapalnych oraz ogólne pogorszenie kondycji.

Każde dziecko z AZS powinno mieć swój emolient lub krem w szkole lub przedszkolu i co kilka godzin nakładać go na skórę, by złagodzić swędzenie i uszczelnić barierę naskórkową. Emolient nakładamy zawsze delikatnie rozsmarowując cienką warstwę, kolistymi ruchami, zawsze „z włosem”.  O żadnym emoliencie, czy kremie dla skóry atopowej nie można powiedzieć, że jest najlepszy na rynku. W przypadku AZS ten sam preparat może jednemu choremu zaszkodzić, a drugiemu pomóc. Dlatego w placówce dydaktycznej nie wystarczy jeden krem, czy balsam dla wszystkich z chorobami skórnymi. Każde dziecko powinno mieć ze sobą swój preparat i używać go zgodnie z zaleceniami.

 

 

SPRAWDŹ NAJNOWSZY RANKING EMOLIENTÓW "TOP10 EMOLIENTY 2021"

SPRAWDŹ LISTĘ PRODUKTÓW ATOPOWYCH ZE ZNAKIEM REKOMENDACJI PRODUKTOWEJ PTCA

 

 

GLIKOKORTYKOSTEROIDY (PREPARATY STERYDOWE)

 

Glikokortykosteroidy w postaci maści to preparaty przeciwzapalne, które aplikowane są miejscowo, bezpośrednio na zmienione chorobowo fragmenty ciała.

Maści sterydowe stosuje się w sytuacjach, gdy trzeba zredukować stany zapalne, uczucie świądu, a stosowanie emolientów jest niewystarczające. Maści sterydowe można stosować tylko przez określony czas. Standardem są kuracje kontynuowane maksymalnie przez 7 lub 14 dni.

Maść lub krem należy nakładać precyzyjnie na miejsca zmienione chorobowo i według zaleceń lekarza. Preparaty sterydowe występują w różnych stężeniach i mogą być w formie maści, kremu, czasami doustne w formie tabletek, wziewne (podawane specjalną tubą) lub wstrzykiwane domięśniowo lub dożylnie. O rodzaju stosowanego sterydu powinien decydować lekarz. Leków sterydowych nie można stosować na twarz. Preparaty sterydowe powinny być przechowywane w domu. Jeśli dziecko musi je zabrać na wyjazd, należy je przekazać nauczycielowi lub opiekunowi, który wyda dziecku lek kiedy będzie to potrzebne. Przed wyjazdem dobrze jest porozmawiać z opiekunem grupy na temat zakresu jego kontroli nad stosowaniem leków przez chore dziecko.

 

IMMUNOSUPRESANTY

 

W Polsce zarejestrowano dwa rodzaje leków z grupy immunosupresantów. Oba zawierają składnik czynny będący inhibitorem kalcyneuryny. Leki te są stosowane w celu wyciszenia reakcji zapalnych skóry i wyłączenia odpowiedzi immunologicznej na kontakt z czynnikami drażniącymi.

Po zastosowaniu immunosupresantów zmniejszają się zmiany skórne, redukowany jest świąd, a stan zapalny przestaje się rozprzestrzeniać. Immunosupresanty mają tę przewagę nad glikokortykosteroidami miejscowymi, że mogą być stosowane na delikatną skórę twarzy.

Immonosupresanty powinny być stosowane pod nadzorem osoby dorosłej, według zaleceń lekarza, nie częściej niż dwa razy dziennie. Nie wolno wystawiać posmarowanych fragmentów ciała na działanie promieni słonecznych. Na skórze mogą pojawić się odbarwienia i odkształcenia. Dzieci u których rano zaaplikowano lek z grupy immunosupresantów, przed wyjściem na zewnątrz na spacer lub zajęcia fizyczne na powietrzu, powinno użyć kremu z filtrem przeciwsłonecznym. Należy uzgodnić z rodzicami częstotliwość nakładania kremu z filtrem UV. Niektóre dzieci wiedzą jak same siebie smarować, inne będą potrzebować wsparcia nauczyciela lub opiekuna. Powinno się też unikać wystawiania skóry na słońce bezpośrednio po nałożeniu emolientu i kremu z filtrem UV.

 

METODA MOKRYCH OPATRUNKÓW Z BANDAŻAMI LUB ODZIEŻĄ SPECJALISTYCZNĄ

Zdarza się, że dzieci atopowe muszą nosić specjalistyczną odzież medyczną lub bandaże używane w metodach mokrego i suchego opatrunku. Elementy odzieży lub bandaże są  zwykle schowane pod ubraniem wierzchnim i nie są widoczne dla innych poza sytuacjami, w których dziecko musi się przebrać na ćwiczenia sportowe.

Noszenie przez dzieci z AZS specjalnych bandaży w formie rękawa lub elementów odzieży, nie tylko pomaga lepiej się wchłaniać emolientom, ale też zabezpiecza skórę przed skutkami drapania i ogranicza uporczywy świąd.

Metoda mokrego opatrunku polega na nałożeniu na posmarowaną emolientem skórę, nawilżonej warstwy bandaża lub elementu odzieży Comfifast, na co nakładana jest druga, sucha warstwa zewnętrzna. U większości dzieci, u których stosuje się mokre opatrunki, tę procedurę przeprowadza się przed snem i w nocy. Jednakże, w niektórych przypadkach, gdy świąd jest uporczywy, dzieci zmuszone są nosić bandaże na fragmentach ciała (nadgarstki, kostki, zgięcia kończyn) lub na całym ciele także podczas dnia. W takim przypadku dziecko będzie potrzebowało asysty w zwilżaniu warstwy bandaża. Najłatwiej jest to robić wodą termalną w sprayu. Ważne jest, by nie pozwolić wyschnąć całkowicie warstwie mokrej bandaży. Ponieważ dziecko w bandażach wygląda inaczej może to sprowokować negatywne reakcje ze strony innych dzieci. Przed wysłaniem dziecka do szkoły w dodatkowych opatrunkach, należy je przygotować, by potrafiło opowiedzieć o swojej chorobie i wyjaśnić jak mokre opatrunki pomagają mu wracać do zdrowia, a skórze czuć się lepiej. Nauczyciel powinien rozumieć zasady stosowania mokrych opatrunków i udzielać wyjaśnień innym dzieciom lub ich rodzicom.

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ O MOKRYCH OPATRUNKACH Z CENTRUM WIEDZY O WWT

 

LECZENIE SZPITALNE

Zdarza się, że dzieci, młodzież lub dorośli doświadczają erytrodemii czyli stanu w którym zmianom chorobowym podlega ponad 90% powierzchni ciała. W innych przypadkach może dojść do wyprysku opryszczkowego-zagrażającej życiu infekcji wirusowej. Dzieci w takim stanie muszą  być hospitalizowane.

Przebywając w szpitalu lub w domu w okresie rekonwalescencji dzieci nie mają możliwości uczestniczenia w lekcjach i innych zajęciach dydaktycznych. Dobrze jest, by kadra pedagogiczna szkoły czy przedszkola zadbała o przekazanie choremu dziecku materiałów do uczenia się, a po powrocie do szkoły pomogła w ponownym wdrożeniu się w życie klasy lub grupy.

 

WODOLECZNICTWO (balneoterapia)

Istnieje wiele terapii uzupełniających leczenie atopowego zapalenia skóry. Jedną z nich jest stosowanie zabiegów z użyciem wód mineralnych. Łagodzą one objawy choroby, niwelują zmiany skórne, zmniejszają świąd. Nie wszystkie zabiegi wodolecznicze wpływają korzystnie na stany zapalne skóry. Niektóre są wręcz szkodliwe, dlatego zawsze trzeba sprawdzić czy dana terapia jest wskazana dla osób z chorą skórą. Dermatolodzy polecają wody solankowe zarówno na łojotokowe jak i atopowe zapalenie skóry. Zawierają one często dodatkowe minerały takie jak jony potasu, magnezu, wapnia, jodu czy bromu. Woda solankowa wzmacnia odporność organizmu, co przy chorobach alergicznych jest niezwykle ważne. Poprawia ukrwienie, pobudza przemianę materii, ale też zmniejsza pobudliwość nerwów czuciowych i ruchowych. Odmładzają i regenerują skórę kąpiele kwasowęglowe, które zawierają wysokie stężenie dwutlenku węgla. Woda z dodatkiem rozpuszczonych cząsteczek siarki używana jest do kąpieli siarczkowo-siarkowodorowych. Zmiękcza ona naskórek i wpływa na jego regenerację. Kąpiele stosowane w balneoterapii mają jeszcze dodatkową, niezwykle ważną terapię – działają wspomagająco w stanach przemęczenia, wyczerpania i nadmiernego stresu. Nie tylko uspokajają, ale też odprężają i poprawiają nastrój.

 

 

ZAAWANSOWANE PROCEDURY MEDYCZNE

Zdarza się tak, że dziecko z AZS choruje długo, a objawy choroby są bardzo silne. Wówczas, konieczne jest zastosowanie specjalistycznych terapii i hospitalizacja. Do takich terapii zaliczamy sterydoterapię ogólnoustrojową, terapię cyklosporyną, lekami biologicznymi, wspierane przez fototerapię. Tak silnie działające leki wywołują skutki uboczne, które mogą mieć ogromny wpływ na zachowanie dziecka w przedszkolu lub szkole. Niszczą też inne organy wewnętrzne chorego, który może tracić apetyt, mieć problemy gastryczne, senność, bóle w różnych częściach ciała. Bardzo często u dzieci atopowych poddanych powyższym terapiom notuje się objawy anemii, ponadnormatywnie wzrasta  ciśnienie krwi, a w niektórych przypadkach upośledzona zostaje praca nerek.

W wyniku przyjmowanych leków dzieci mogą doświadczać senności czy zmagać się z opóźnionym refleksem. Alergik w pewnych okresach roku czy na pewnych etapach leczenia może mieć obniżoną wydolność, tak fizyczną, jak i intelektualną. Choroby alergiczne mogą też wywoływać negatywne reakcje na stres, zwiększony lęk oraz chwiejność emocjonalną.

Rodzice, opiekunowie szkolni i przedszkolni powinni pozostawać w kontakcie i wymieniać się obserwacjami na temat stanu zdrowia i zachowania dziecka. Podczas zaawansowanych terapii medycznych dziecko może mieć obniżoną odporność na infekcje i zakażenia. Powinno być ono izolowane od innych dzieci chorych.

Ze względu na działanie niektórych opisywanych powyżej terapii, dziecko atopowe jest dużo mniej odporne na zakażenia bakteryjne, wirusowe oraz grzybicze. Trzeba wówczas w umiejętny sposób, nie wykluczając dziecka z prac grupy w szkole czy przedszkolu, chronić je przed ryzykiem dodatkowego zarażenia wirusami lub innymi drobnoustrojami. Jeśli dojdzie do kontaktu z innym chorym dzieckiem, szczególnie gdy mamy do czynienia z chorobami takimi jak odra, ospa, czy opryszczka, lub istnieje ryzyko zakażenia ran, opiekun lub nauczyciel powinien poinformować o tym rodziców.

Od listopada, 2021 r., w Polsce na liście refundacyjnej pojawił się lek biologiczny o nazwie Dupixent (dupilumab). Oznacza to, że pacjenci dorośli z ciężką postacią AZS od 2022 roku będą mieli dostęp do bezpłatnej terapii tym lekiem. Więcej o programie leczenia Dupixentem tu.