DEFINICJA OGÓLNA

W dosłownym tłumaczeniu z greki, astma oskrzelowa znaczy tyle co „zadyszka”. Astma jest chorobą relatywnie często występującą, o charakterze przewlekłym i jest typową chorobą zapalną dróg oddechowych. Astma charakteryzuje się różnorodnymi oraz nawracającymi objawami, obturacją (odwracalną) oraz skurczem oskrzeli. Do najczęstszych objawów astmy należy zaliczyć kaszel, ucisk w klatce piersiowej, duszność oraz świsty.

Stan dzisiejszej wiedzy pozwala twierdzić, że astma ogólnie mówiąc wywoływana jest przez połączenie czynników genetycznych oraz środowiskowych. Astma jest też ostatnim etapem tzw. „marszu alergicznego”. Dla potrzeb chorób atopowych, przyjmujemy klasyfikacje, wg której astmę dzielimy na: ASTMĘ ATOPOWĄ (zewnątrzpochodna i alergiczna) oraz na ASTMĘ NIEATOPOWĄ (wewnątrzpochodna), gdzie atopię rozumiemy jako predyspozycję do nadwrażliwości.

 

 

Klasyfikacja kliniczna astmy

 

Ostrość

Częstość występowania objawu

Objawy nocne

 %FEV1 z przewidywanej

Zmienność FEV1

Zastosowanie SABA

astma sporadyczna

≤2/tydzień

≤2/miesiąc

≥80%

<20%

≤2 dni/tydzień

astma przewlekła lekka

>2/tydzień

3–4/miesiąc

≥80%

20–30%

>2 dni/tydzień

astma przewlekła umiarkowana

codziennie

>1/tydzień

60–80%

>30%

codzienne

astma przewlekła ciężka

cały czas

częste (7×/tydzień)

<60%

>30%

≥2 razy/dzień

 

 

PROFILAKTYKA

Nie ma mocnych dowodów na skuteczność środków zapobiegających rozwojowi astmy. Niektóre z nich mogą ograniczyć rozwój astmy; należą do nich: ograniczenie narażenia na dym papierosowy zarówno w okresie ciąży, jak i po porodzie, w okresie karmienia piersią, przebywanie w świetlicy jako dziecko czy wychowywanie się w wielodzietnej rodzinie, ale nie można tu sformułować żadnych wskazań ze względu na brak niezbitych dowodów. Wczesny kontakt ze zwierzęciem domowym może okazać się w tym przypadku pożyteczny, jednak w innych wypadkach kontakt ze zwierzęciem domowym może nie przynieść żadnego efektu.

Nie zaleca się trzymania zwierzęcia w domu, jeśli dana osoba ma na nie alergię. Nie zaleca się również ograniczeń dietetycznych w czasie ciąży czy karmienia piersią, ponieważ nie wykazano ich skuteczności. Skuteczne może być ograniczenie lub wyeliminowanie z miejsca pracy substancji szkodliwych dla zdrowia ludzi. Nie jest jasne, czy doroczne szczepienia przeciwko grypie wpływają na ryzyko zaostrzenia.

 

LECZENIE

Co prawda astmy nie można wyleczyć, ale zazwyczaj można złagodzić jej objawy. Należy stworzyć określony i zindywidualizowany plan w celu aktywnej kontroli i radzenia sobie z symptomami. Plan ten powinien obejmować ograniczenie kontaktu z alergenami, badania oceny nasilenia objawów i zażywanie lekarstw. Plan leczenia należy spisać wraz z zaleceniami modyfikacji leczenia przy zmieniających się objawach chorobowych.

 

Najskuteczniejsze leczenie astmy polega na identyfikacji czynników, które ją wywołują, np. dymu papierosowego, zwierząt domowych czy aspiryny, i eliminowaniu kontaktu z nimi. Zaleca się stosowanie leków, jeśli nie jest odpowiednio ograniczony kontakt z czynnikami wywołującymi. Leki dobiera się na podstawie m.in. ciężkości przebiegu choroby i częstości występowania objawów.

 

Określone leki przeciwko astmie zasadniczo dzieli się na kategorie szybko działających i długo działających.

 

Leki rozszerzające oskrzela zalecane są w celu doraźnego leczenia objawowego. U osób ze sporadycznymi atakami nie są potrzebne inne leki. W astmie przewlekłej łagodnej (ponad dwa ataki tygodniowo) zaleca się stosowanie małych dawek kortykosteroidu wziewnego lub doustnych leków przeciwleukotrienowych bądź stabilizatorów komórek tucznych. U osób mających codzienne ataki stosuje się wyższe dawki kortykosteroidów wziewnych. W astmie umiarkowanej lub ciężkiej dodatkowo stosowane bywają także kortykosteroidy doustne.

 

W przypadku każdego pacjenta należy opracować indywidualny plan leczenia, obejmujący zarówno leczenie przewlekłe, jak i postępowanie w razie zaostrzenia.

 

Stopnie intensywności terapii

 

 

Stopień terapii

Terapia kontrolująca

Leki ratunkowe

Inne zalecane metody interwencji

preferowana

inne opcje

1

bez terapii

niska dawka GKS wziewnie

SABA doraźnie

edukacja, samokontrola, indywidualny plan leczenia, interwencje niefarmakologiczne, terapia chorób współtowarzyszących, modyfikacja czynników ryzyka;
przed intensyfikacją kontrola stosowania się do zaleceń i techniki inhalacji;
redukcja terapii, jeśli dobra kontrola objawów przez 3 miesiące i niskie ryzyko zaostrzeń

2

niska dawka GKS wziewnie

antagonisty receptora leukotrienów lub niska dawka teofiliny

3

niska dawka GKS wziewnie + LABA

średnia lub wysoka dawka GKS wziewnie
niska dawka GKS wziewnie + antagonisty receptora leukotrienów

doraźnie SABA lub niska dawka GKS wziewnie + formoterol

4

średnia lub wysoka dawka GKS wziewnie + LABA

średnia lub wysoka dawka GKS wziewnie + antagonisty receptora leukotrienów

5

dodatkowe leczenie poza terapią jak w stopniu 4, np. anty-IgE, konsultacja specjalistyczna

niska dawka GKS p.o.

 

 

ZAOSTRZENIE

Postępowanie w zaostrzeniu astmy zależy od jego ciężkości. Zazwyczaj podaje się szybko działający β2-mimetyk wziewny, po czym ocenia efekt jego zastosowania. Jeżeli PEF wynosi poniżej 80% (niepełny efekt leczenia), dołącza się glikokortykosteroid doustny, ewentualnie bromek itratropium. Przy słabym efekcie leczenia, a więc przy PEF < 60%, dołącza się również tlenoterapię. Jeśli zaostrzenie klasyfikuje się jako zagrażające życiu, wszystkie wymienione leki stosuje się od razu, nie czekając na poprawę wywołaną β2-mimetykiem. W takim przypadku, podobnie jak przy słabym efekcie leczenia β2-mimetykiem, zamiast GKS doustnych można podać je dożylnie.

Wedle GINA do leczenia domowego, z zaleceniami dalszego stosowania leków doraźnych, wprowadzenia lub zwiększenia dawki leków kontrolujących astmę oraz kontynuacji terapii doustnej GKS przez 5 dni do tygodnia. Należy też skontrolować technikę przyjmowania przez chorego leków wziewnych, co należy powtórzyć na wizycie kontrolnej, na której ocenia się też wyedukowanie pacjenta i podejmuje decyzje odnośnie czasu trwania terapii wprowadzonymi w czasie zaostrzenia dawkami leków kontrolujących chorobę.

 

ZMIANA STYLU ŻYCIA

Kluczową kwestią w uzyskaniu lepszej kontroli i zapobieżenia atakom jest unikanie czynników wywoławczych. Najczęstsze czynniki wywoławcze to: alergeny, dym (tytoniowy i inne), zanieczyszczenie powietrza, nieselektywne leki beta-adrenolityczne oraz żywność zawierająca siarczany.

Palenie papierosów i bierne palenie tytoniu mogą zmniejszyć skuteczność działania leków (np. kortykosteroidów). Środki stosowane w zwalczaniu roztoczy, w tym filtrowanie powietrza, substancje chemiczne zabijające roztocza, odkurzanie, pokrycia materaca i inne metody, nie miały wpływu na objawy astmy.

Udostępnij stronę znajomym

Hej, nie przyłączysz się do nas?!

 

 

 

 

 

 

 

                                                Zanim wyjdziesz, 

 klknij mnie i sprawdź benefity członków PTCA

x